کیمیای کلمه، اویس قرنی

چگونه می توان از علی یا در باره علی سخن گفت!؟ بی آن که در حضور علی باشم، حضورش را احساس می کنم. انسان می تواند فرای زمان و ورای مکان قرار گیرد. مگر محبوبم محمد مصطفی نگفت: من نسیم رحمانی و بوی خوش بهشت را از سوی یمن می شنوم! مگر یعقوب بوی پیراهن یوسف را در کنعان نشنید؟ حقیقت زندگی همین است. شمیدن آن بوی خوش رحمانی و شنیدن صدای خدا در آینه هستی. در حضور اویم. چنان که در حضور محبوبم محمد مصطفی بودم ، همیشه بوده و هستم. در صفین هستیم. چشمان علی لبالب موج اشک و اندوه است. چرا باید مسلمانان در این آغاز راه و ابتدای کار در برابر هم بایستند و بر روی هم تیغ بکشند؟
هر دو سپاه در برابر هم صف کشیده بودیم. من و عمار جزو پیادگان سپاه بودیم. هر دو تا مان، موی سر و سیمایمان سپید شده بود. عمار مرا در آغوش گرفت و با تبسم گفت: موی سپید وقتی به خون مان خضاب شود، زیباست!
ناگاه فردی که هم سن و سال عمار و من به نظر می رسید؛ از صف سپاه معاویه و شام پیش آمد و با صدای رسا فریاد زد:
ـ آیا اویس قرنی در میان شماست!؟
من سرم را پايین انداخته بودم. گرمی صبح تابستانی و شرمی که از شنیدن نامم در چهره ام دوید باعث شد، دانه های درشت عرق از پیشانی ام چوشید. عمار پاسخ داد:
بله اویس قرنی در سپاه علی است.
آن مرد در حالی که از شوق می لرزید، گفت:
از محمد مصطفی پیامبر خدا شنیدم که گفت، اویس قرنی بهترین تابعان است، از او بخواهید برایتان استغفار کند، من با سپاهی که اویس در آن است نمی جنگم. اسبش را هی زد و به سمت سپاه علی آمد. عمار به او سلام کرد و خوشامد گفت، گفت:
برادرم ایشان اویس قرنی هستند!
مرد نگاهی به من انداخت. در چشمانم نگاه کرد. از اسب پیاده شد مرا در آغوش کشید. پیشانی مرد را بوسیدم و گفتم:
خداوند را سپاس، که سخن پیامبر تو را نجات داد و از سپاه ستم به سوی سپاه مولایمان علی آمدی.
ماه محرم که با تابستان هم نوا شده بود. دو سپاه روز ها در برابر هم صف می کشیدند اما جنگی اتفاق نمی افتاد. تلاش معاویه و عمرو عاص این بود که بتوانند برخی از افراد بانفوذ و موثر سپاه علی که روسای قبایل بودند به سمت خود بکشانند. بازار وعده گرم و فریبنده بود.
علی دید؛ پیش از نماز مغرب، عمار یاسر، خزیمه، زید بن صوحان، مالک و اویس قرنی حلقه کوچکی تشکیل داده اند و گرم گفتگویند. علی به جمع آنان پیوست.
عمار گفت: اویس در باره مرگ برایمان صحبت می کرد. جوری از مرگ سخن می گوید که انگار تشنه ای از شربت عسل کوهی معطر به عطر ریحان و رازیانه سخن بگوید! علی دستش را بر شانه ام گذاشت و با تبسم گفت: اویس چگونه ما را پیدا کردی!
گفتم:
مولای من! من گوشم به صدا ها و مشامم به بو ها حساس است. سکوت کردم… در کنار فرات مشغول وضو بودم، مثل همین هنگام بود، صدای رپ رپ طبل را شنیدم، صدای آوای چاووشان، می خواندند: به سپاه علی به پیوندید! بوی تو را شنیدم. صدای رپ رپ طبل با صدای قلبم یکی شده بود و بوی خوش تو با بوی محبوبم محمد مصطفی یکی بود. کنار فرات سر بر سجده نهادم. دعا کردم: خداوندا مرا به سپاه علی برسان! موجی از فرات به پیشانی ام رسید. طراوت آب! دنبال صدای رپ رپ طبل و بوی خوش علی آمدم.
علی گفت: بارها دیدم. پیامبر، رو به سوی یمن می کرد. نفس تازه می کرد. چشمانش را می بست. حسی از شادی چهره اش را می شکفت و می گفت:
بوی دم زدن خداوند را از سوی یمن می شنوم!
اویس برافروخته شده بود، چهره اش گلگونه بود. زمزمه کرد. یاد محبوب همیشه محبوب است. یا علی از پیامبر برایمان بگو!
علی گفت: اویس با پیامبر خدا از طائف به مدینه آمدیم. وارد خانه پیامبر که شدیم. می خواستم به خانه ام بروم، شوق دیدار فاطمه را داشتم. دیدم پیامبر احوال دگرگونه ای دارد. بی قرار بود. از خواهرم ام هانی پرسید: اویس اینجا بود!؟ کسی نام تو را نمی دانست. گفتند، دیروز شتربان جوانی از یمن برای دیدارت آمده بود، نیمروزی ماند، سلام رساند و رفت . گفت: مادرش منتظر اوست، خداحافظی کرد و رفت. پیامبر گفت: خانه از روشنای اویس و از عطر دلپذیر اویس لبریز است. رو به من کرد و گفت: علی وقتی اویس را دیدی سلام مرا به او برسان. به اویس بگو، من شوق دیدار تو را داشتم، همان طور که بهشت در آتش شوق دیدار توست!
بی تاب شده بودم. خمیدم و سرم را بر زانوی علی نهادم. رسم علی بود که همیشه دو زانو می نشست. علی هر دو دستش را بر سرم نهاد. پیشانی ام عرق کرده بود و غبار صحرای صفین بر پیشانی ام نشسته بود. گفت: اویس تو محبوبِ محبوب ما رسول خدا بودی و هستی. برای ما برای همه مسلمانان دعا کن! بیش از همه وقت به حکمت و تقوی و اخلاص و صبر نیازمندیم. علی سکوت کرد، گفت اویس تو برایمان حرف بزن! نیکویی و زیبایی چیست؟ در چیست؟
گفتم: مولای من! ایمان با دانش و دانایی زیباست و دانش و دانایی با سلوک و رفتار نیکو و رفتار نیکو با شکیبایی آراسته می شود. دانش توام با شکیبایی زیباست! مولای ما، این زیبایی ها در تو به اوج و کمال خود رسیده اند.
علی سرش را پایین انداخت، سکوت کرد، به افق که ارغوانی شده بود، نگاه کرد و گفت: اویس هر چه دارم از محمد مصطفاست، من بنده ای از بندگان اویم! چشمان علی غرق اشک شد و جمع ما به گریه افتادیم.
صدای اذان بلند شد، علی در صف نخست به نماز ایستاد. در طول نماز یاد پیامبر و بوی خوش او و سخن او که از زبان علی شنیده بودم. نمازم را سرشار کرده بود. بوی پیامبر، عطر حضور او از نسیم، از خاک، از بوته های گیاه، از فرات، از آبی اسمان، از نور ستاره ها، از تابش ماه به مشامم می رسید. همه هستی سرشار از بوی دوست بود.
علی دستش را بر شانه ام قرار داد. با محبت و بارقه ای از اندیشه که در نگاهش می درخشید، گفت: اویس پیراهن پیامبر!؟
سر بر شانه ام نهاد. شانه ام را بوسید، پیراهن را بوسید. بوئید. مرا در آغوش کشید، سر بر شانه ام نهاده بود، از شوق می لرزید. من هم علی را در آغوش گرفتم، اشک امانم و مجالم نمی داد. گونه راستم را بر قلبش نهاده بودم. گفتم:
بله پیراهن پیامبر است! مثل پیراهن یوسف! چشمان یعقوب که از اندوه و اشک سپید شده بود، با بوی پیراهن یوسف گل کرد و درخشید. این پیراهن که سال هاست مثل سپیدی چشمانم آن را عزیز نگاه داشته ام. به هنگامه بهشتِ شهادت گل می کند! این پیراهن را پیامبر برایم فرستاد، پس از همان سفری که تشنه شوق دیدارش از یمن آمده بودم و دیدار میسر نشد. به مادرم گفتم، پیراهن پیامبر به زندگی ام عطر حضور او را می دهد. این پیراهن یوسف است! و روشنای دیده دل و جانم از آن است، از اوست. بوی عطر عبیر آمیز محمد با پیراهن نه در خانه و محله ما بلکه در یمن پیچیده بود. پیراهن بوی بهار صحرای سبز و سرمست لاله های آتشین یمن را می داد. بوی صحرایی باران خورده، بوی جان بود. پیراهن شعله ای از روح پیامبر بود. من تا امروز این پیراهن را هیچگاه نپوشیده ام. همیشه مثل سجاده به هنگام نماز سر بر آن می نهادم ، بوی خوش پیراهن در نمازم جریان می یافت، نمازم معطر می شد. گاه شب ها در خلوتم با پیرهن گفتگو می کردم. شمیم عطر جان پیامبر از پیراهن او می تابید و می دمید. گاه که سینه ام تنگ می شد و قلبم مثل آتشدان شعله می کشید، پیراهن را بر قلبم می نهادم. با پیراهن حرف می زدم، بوی آشنای پیراهن سخن می گفت.امروز پیش از دمیدن ستاره سحری محبوبم محمد مصطفی را در خواب دیدم. در دشتی از لاله های سرخ قدم می زدیم. زمین به رنگ نقره خام و گل ارغوانی زغفران بود، پیامبر تبسم کرد و گفت: اویس پیراهن را بپوش و بیا! آغوشش را باز کرد و مرا در آغوش گرفت سرم را بر سینه پیامبر نهادم، مثل اکنون که سرم بر سینه توست. از بوی پیامبر و عطر پیراهنش مست شدم. همین پیراهن بر تن پیامبر بود! پیامبر گفت: اویس من و بهشت شوق دیدار تو را داریم. تو با همین پیراهن محشور می شوی، به گمانم این پیراهن سپید، دشت لاله های سرخ و ارغوانی خون من خواهد شد و جامه شهادتم!
با خودم گفتم، امشب شب سجده است! تمام شب را با سجده سپری خواهم کرد. پیراهن از عطر وصال سرمست و سرشاراست. از ارودگاه فاصله گرفتم. به هلال ماه صفر چشم دوختم. به آبی پررنگ آسمان، به تابش ستاره ها، به سکوت شب. به آوای فرات، عمار به سویم آمد، بی تاب بود. بی هیچ کلامی مرا در آغوش گرفت. شانه هایش از گریه لرزید. گفت: اویس! حال غریبی دارم. از سویی بوی وصل حبیب مان رسول الله مستم کرده است و از سویی تنهایی علی، سکوت او، نگاه او، آتشم می زند.
دست عمار را گرفتم گفتم: عمار بیا به نزد علی برویم! دیدار علی تو را آرام می کند، من هم تشنه نگاه در چشمان علی هستم. عمار مثل شعله ای از مهتاب بود، آرام و پر تلالو. دو جوان نزد علی بودند. پسر عمو بودند. پدرانشان در سپاه معاویه بودند. آن دو پسر عم در سپاه علی! جوانان به ما با محبت و شور نگاه کردند. شاید گمان نمی کردند، پیرمردانی به سن و سال ما، شمشیر در دست در سپاه و رکاب علی باشیم. اویس و من هر دو جوان را بوسیدیم و نشستیم. علی پیشانی عمار و پیشانی مرا بوسید. جوانان می خواستند بروند، علی به آن ها گفت، اویس و عمار دوستان و یاران من هستند، دوستان و یاران پیامبر خدا. ما حقیقت را با اشخاص، با عمو و پدر نمی سنجیم. حقیقت خود یک ملاک است، انسان ها بایست خود را با آن تطبیق دهند. شما جوانان عزیز، نگران نباشید که پدر و عمو در سپاه معاویه هستند. اگر در قلب آن ها روشنایی حقیقت بتابد، از معاویه فاصله خواهند گرفت. انسان ها را با حق بشناسید و نه حق را با انسان ها. مگر انسانی که آن چنان با حق آمیخته باشد که نتوان میان او و حق فاصله ای تشخیص داد. عمار رو به جوانان کرد و گفت. مثل سخن پیامبر که در باره علی گفت: علی مع الحق و الحق مع علی یدور حیثما دار!
چهره جوانان از شادی و طمانینه درخشید. جوانان رفتند. علی گفت. آن چه دل انسان را آرام می کند، این است که همه چیز در برابر چشمان خدا اتفاق می افتد! او بر هستی محیط است، با هستی است، چشمش به شماست!
با خودم گفته بودم با عمار به نزد علی برویم که عمار آرام شود، اکنون این سخن علی، آتشی بود در خرمن اندیشه و ذهنم! نَفَسم به شماره افتاد. علی دستش را بر شانه ام فشرد. به عمار گفت: عمار! الا بذکرالله تطمئن القلوب! لنگر طمانینه جان انسان یاد خداست. با خدا که باشیم، هیچ کاستی نخواهد بود. تفاوتی نمی کند که در برابر سپاه شام ما سه نفر باشیم و سپاه شام دریایی از جمعیت! عمار نفسی تازه کرد، چشمانش از امید و اطمینان درخشید.
علی گفت: امشب شب دعای شماست. خلوتتان با خداوند، چه بسا فردا جامه های شما به خونتان رنگین شود. این پیراهن رسول الله دشت لاله می شود! من لبخند زدم، خم شدم و شانه علی را بوسیدم. علی گفت: اویس! در بهشت که شوق دیدار تو را دارد، رسول خدا را می بینی، با همین پیراهن با لاله های خونینی که بر آن شکفته است! امشب شب سجده توست! اویس تو مثل دریایی و تشنه آب! جرعه ای از آب حیات چشمان مست محمد گوارایت باد. رو به عمار کرد و گفت: عمار تو دوست و یار محبوب من بوده و هستی. تو پرچمی هستی که مسلمانان با حضور تو در صفین می توانند راه را پیدا کنند و بدانند کدام سمت و کدام لشگر، در برابر حقیقت ایستاده اند. علی به من گفت: اویس امشب شب سجده توست!
سال هاست. که گاه شبی را تا سپیده دم به قیام می گذرانم. شبی را به رکوع و شبی را به سجود. سجود مثل پروازست. وقتی سر بر خاک می نهم. از خاک و با خاک گویی به پرواز در می آیم! مثل ستاره ای در مدار می گردم، ستاره ها در مدار قلبم می گردند. سرمست می شوم و غرقه در روشنایی! بوی خدا را احساس می کنم. بویی که در آینه چشمان محمد و علی، جلوه اش را دیده ام. شبم به سجده گذشت. برای نماز صبح به سوی چادر علی رفتم. علی سر بر خاک نهاده بود. در میان جمع همهمه آرامی، مثل صدای جویباری یا موج های خرد برکه ای، به گوش می رسید. همه می دانستند که امروز جنگ شروع می شود. همه می پنداشتند چه بسا این آخرین نماز صبحشان و آخرین نمازشان به امامت علی باشد. شاید آخرین روزی ست که با مهر و اندوه در آینه الهی چشمان علی نگاه می کنند. آخرین باری ست که سر بر خاک می نهند. آخرین باری ست که دعای صباح علی را در این سپیده دم در صفین می خوانند. جوانی که سی ساله به نظر می رسید، کنارم نشسته بود. اهل مدینه بود. گفت: چه بوی خوشی از پیراهنت به مشام می رسد. گفتم: این پیراهن پیامبر است. طاقتش تمام شد، مرا در آغوش گرفت و گفت، چه سعادتی! من پیامبر را ندیده ام. پیراهن را غرق بوسه کرد. گفتم پسر عزیزم! من هم پیامبر را ندیده ام. اما خداوند را هزار بار شکر که من و تو در رکاب علی هستیم. علی همان بوی خوش پیامبر را می دهد. نَفس پیامبر است. تو جوان عزیز که در جوانی با علی هستی، در قله کمال سعادتی. طوبی لک! بارقه لطف خداوند بر قلبت افتاده است. چشمان جوان خیس اشک شد. علی از سجده ای طولانی سر بر داشت. به صف نگاه کرد. مرا دید. جوان را دید. به جوان اشاره مکرد به نزد علی برود. رفت، علی او را در آغوش گرفت و پیشانی جوان را بوسید.
از نماز دل نمی کَندم. دوست داشتم این حال نماز برای همیشه با من بماند. هلهله سپاه معاویه میدان را پر کرده بود. ما هم صف زدیم. عمار و من جزو پیاده نظام سپاه علی بودیم. کنار هم ایستاده بودیم. علی به ما به همگی سپاه گفته بود، ما جنگ را آغاز نمی کنیم. هنگامی که سپاه معاویه یورش آوردند ما دفاع می کنیم. یورش آوردند. عمار و من به مقتضای حال و سن و سالمان جوان نبودیم، سواره هم نبودیم که به چابکی و به تاخت حمله ور شویم و دفاع کنیم. شمشیرم را آخته به سمت سپاه معاویه می رفتم. ..
تیری بر سینه ام، بر قلبم نشست. به سینه ام نگاه کردم، لبخند زدم، پیراهن سپید پیامبر دشت لاله شده بود…
هنگام غروب شعله نبرد خاموش شده بود. پیکر شهیدان را از میدان خارج می کردند. بر پیکر اویس بیش از چهل زخم تیر و نیزه و شمشیر دیده می شد. تیری که بر قلبش نشسته بود.
علی بر اویس و عمار و شهیدان نماز خواند. گفت: اویس در عبادت گاه شبی را به قیام می گذراند و شبی را به رکوع و شبی را به سجده… چشمان او هیچگاه از شوق دیدار خداوند و محبت نسبت به پیامبر خفته و خاموش نبود. او اکنون مسجود فرشتگان است و بهشت تشنه و واله اوست و پیامبر شوق دیدار اویس را دارد.


سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)

چهل سالگی انقلاب اسلامی (۱۴) پیرسالی مسئولان کشور

در بیانیه گام دوم آیت الله خامنه ای، آشکار است که مخاطب، نگاه و رویکرد بیانیه سویه اش جوانان است. در عمل هم می شایست این نگاه و یا رویا و داوری محقق شود. یادمان هست که بسیاری از اساتید درجه اول و ممتاز دانشگاه را بازنشسته کردند، آن هم در سنین دهه شصت و بعضا در دهه هفتاد عمرشان. آن وقت شما ببینید مسئولانی که- معمولا هم از صنف علمای اعلام در دهه هشتاد و نود عمر خویش اند، همچنان بر کرسی خود نشسته اند تا جایی که بیماری و یا مقتضیات مرحله ای خاص از عمر انسان که قرآن مجید از این مرحله به « ازذل العمر» تعبیر کرده است، گریبان ان ها را می گیرد. مشخصه ای که قرآن برای افراد پرسال و یا فرتوت بیان کرده است، عبرت آمنوز و شایسته توجه و تامل است. در این مرحله از عمر، انسان از آن چه می دانسته است، چیزی را به یاد نمی آورد. به اصطلاح امروزی آلزایمر! منتها از همه نوع کوتاه و میانه و بلند مدت آن.
وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا إِنَّ اللَّـهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ ﴿سوره نحل، ایه ۷۰﴾
و خدا شما را آفريد، سپس [جان‌] شما را مى‌گيرد، و بعضى از شما تا خوارترين [دوره‌] سالهاى زندگى [فرتوتى‌] بازگردانده مى‌شود، به طورى كه بعد از [آن همه‌] دانستن، [ديگر] چيزى نمى‌دانند. قطعاً خدا داناى تواناست.
طبیعی ست که نمی توان مظلق سخن گفت، ما شاهد شخصیت هایی بوده ایم و هستیم که در دهه های هشتاد و نود عمر خویش، از نشاط فکری و خلاقیت برخوردارند. اما وقتی نشانه های این مرحله را می بینیم. چرا آن ها خود پیش از، از پا افتادن، از مسئولیت کناره نمی گیرند ، فضا و فرصت را برای جوانان آماده نمی کنند؟
آیا ضرورت داشت که آیت الله موسوی جزایری که شخصیتی محترم و خدوم و موثر به ویژه در دوران هشت سال جنگ تحمیلی
بوده اند و در ایجاد وحدت و حل مسائل و مشکلات اجتماعی در بین عشایر عرب ایرانی در خوزستان نقش ممتازی داشته اند و دارند، آن قدر در مسئولیت بماند که به زبان بیاید و بگوید دیگر نمی تواند نماز جمعه را چنان که بایست اقامه کند و پایش دچار
بی حسی شده است. چرا نبایست پایان مسئولیت همراه با آرامش و طمانینه و اعتماد به مردم ، خردمندانه و شادمانه و بدون حاشیه باشد؟ ایا نبایست برای امامان جمعه، فقیهان شورای نکهبان و روسای سازمان ها و وزیران و... محدوده معین سنی تعیین کرد، مثلا در باره نمایندگان مجلس حد اقل و حداکثر سن تعیین شده است. در مجلس اول، حداقل سن برای نامزدی نمایندگی مجلس ۲۵ سال بود که با بی تدبیری و عاقبت نیندیشی به سی سال افزایش یافت. حداکثر سن هم در وقت ثبت نام نمایندگی ۷۵ سال است. یعنی هیچ نماینده ای نمی تواند در پایان دوره مجلس بیشتر از ۷۹-۸۰ ساله باشد. این محدوده را شایسته است برای دیگر مسئولیت ها نیز تعریف و تعیین کرد.
انسان ها علی القاعده در دهه های کهنسالی و فرتوتی، قوای جسمی و فکری و حافظه و نشاط و خلاقیتشان کاستی جدی پیدا می کند. هر وقت سخنی می گویند، با صدای لرزان و ظاهر فرتوت خویش موجی از ضعف و ماندگی و یا درماندگی را به جامعه منتقل می کنند. در جهان فضای باز مجازی، دیده اید که چگونه اشتباهات آن ها مثل سکه رواج پیدا می کند و نَقل و نُقل محافل و مجالس و گاه با تاسف موجب هتک حرمتشان می شود. به اندرز حافظ گوش کنیم که:
چون پیر شدی حافظ از میکده بیرون رو
رندی و طربناکی در عهد شباب اولی
فرتوتی جسم و کاستی نشاط اندیشه و جان، طبیعی و بدیهی است که بر ذهن و سخن و سلوک این افراد اثر می گذارد، دیده اید برخی پیران قوم با چه درشتی و خشونتی سخن می گویند ؛ انگار جای خداوند نشسته اند. و از موضع الهی داوری می کنند و حکم می دهند؟ به مخالفان خود
می گویند: در روز قیامت جواب خدا را چه خواهی داد!؟ یا قعر جهنم جای کسانی ست که با سلیقه و نظر آنان مخالفند. می بایست
می پذیرفتند که دیگر دوره داوری جزمی و صدور حکم قطعی و طرد تمام شده است.
اجازه دهید! نمونه درخشنده ای برایتان به عنوان مثل ذکر کنم. هلموت اشمیت محبوبترین سیاستمدار آلمان در قرن بیستم و البته بیست و یکم بوده است. او در سال ۲۰۱۵ در ۹۷ سالگی در گذشت. از ۵۱ سالگی به عنوان وزیر کار و بعد وزیر امور اقتصادی و مالی و از ۵۶ سالگی تا ۶۴ سالگی( از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۲) صدراعظم آلمان بود، پس از آن یک دوره ۳۳ ساله مشغول تالیف و تحقیق و راهنمایی سیاستمداران نسل نو بود. خانه اش مامن اندیشه و نظر و راهنمایی نسل های مختلف سیاستمداران آلمانی بود. من هم تجربه درخشانی از هلموت اشمیت دارم. ما به عنوان مرکز گفتگوی تمدن ها، می خواستیم از هابرماس فیلسوف و نظریه پرداز ممتازآلمانی دعوت کنیم تا به ایران بیاید. سه گروه بسیار فعال شدند که این دعوت صورت نگیرد. نهایتا ما از طریق هلموت اشمیت موفق شدیم که ایشان به یوشکا فیشر وزیر خارجه آلمان توصیه کند که این دعوت به مصلحت است، فیشر هم که شاکرد هابرماس بود، او را قانع کرده بود که به ایران بیاید. هابرماس وقتی به آلمان بازگشت مقاله بسیار درجه اولی در باره ایران نوشت. وقتی مجموعه کار ها و کتاب ها، اندیشه های سیاسی و اقتصادی ، طرح ها و راه حل های هلموت اشمیت را می خوانیم. با خود می گوییم ای کاش در کشور های شرق و کشور ما هم همین اتفاق می افتاد. هر چند می توان برای چهل ساله نخست عمر انقلاب و نظام برخی توجیهات را یافت. اما در چهل ساله دوم، به گمانم می بایست مسئولان و مدیران ارشدی که به دهه هفتاد و پس از آن راه یافته اند، راه را برای نسل نو باز کنند. تا خونی تازه و گرم و روشن در رگ های انقلاب و نظام جریان پیدا کند.

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)

چهلسالگی انقلاب اسلامی (۱۳) خطاها!


در بیانیه آیه الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، از خطاهای دوره چهلساله انقلاب اسلامی سخن گفته شده است. ندیدم همه کسانی که به تعریف و وصف بیانیه پرداخته اند و یا کوشیده اند بیانیه را تحلیل و تفسیر کنند، به ویژه در خطبه های نماز جمعه سراسر کشور، به این نکته اشاره کرده باشند. امامان جمعه که در نماز جمعه ها در باره بیانیه خطبه خواندند، به کار آسان تعریف و توصیف بسنده کردند.، دریغ از تفسیر و تحلیل دقیق و جدی و مدلل. سخن آیه الله خامنه ای در بیانیه:
« انقلاب اسلامی همچون پدیده‌ای زنده و با اراده، همواره دارای انعطاف و آماده‌ی تصحیح خطاهای خویش است، امّا تجدیدنظرپذیر و اهل انفعال نیست. به نقدها حسّاسیّت مثبت نشان میدهد و آن را نعمت خدا و هشدار به صاحبان حرفهای بی‌عمل میشمارد، امّا به هیچ بهانه‌ای از ارزش هایش که بحمدالله با ایمان دینی مردم آمیخته است، فاصله نمی گیرد.»
کسی به این فراز مهم، نسبت بین خطاها و نقد خطاها و تجدید نظر طلبی نپرداخت. چنان که بعید می دانم شما هم مثل من در عمرتان از علمای دین و بالای منابر این سخن امیرمومنان را شنیده باشید که به مردم هشداد می دهند: که با من مثل شیوه سخن گفتن با افراد ستمکر و زورگو سخن نگویید، از انتقاد بیم و دلهره نداشته باشید، من هم ممکن است اشتباه کنم!
در خطبه ۲۱۶ نهج البلاغه، که در منابر ما این خطبه مهجور و فراموش شده است. امیرمومنان نسبتِ بین حاکم، اعمال حاکمیت و حقوق حاکم و از سوی دیگر حقوق مردم و مسئولیت متقابل حاکمیت و حکومت و مردم را تبیین کرده اند. یکی از فراز های مهم این خطبه اقرار به اشتباه است!
« آنگونه که با زمامداران ستمگر سخن مي گوئيد با من سخن مگوئيد و آن چنان که در پيشگاه حاکمان مستبد و ستمگر خود را جمع و جور مي کنيد در حضور من نباشيد. به طور تصنعي و ظاهر سازانه با من رفتار منمائيد و هرگز گمان مبريد در مورد حقي که به من پيشنهاد کرده ايد کندي ورزم شوم .
و نه اينکه خيال کنيد من در پي بزرگ ساختن خويشتنم زيرا کسي که شنيدن حق و يا عرضه داشتن عدالت به او برايش مشکل باشد عمل به آن براي وي مشکل تر است از این رو از گفتن سخن حق و يا مشورت عدالت آميز خودداری مکنيد زيرا من خويشتن را مافوق آنکه اشتباه کنم نمي دانم و از آن در کارهايم ايمن نيستم مگر اينکه خداوند مرا حفظ کند.»
اشتباه مهمی که همین روزا، در فضا و فرصت و توجه به چهلسالگی انقلاب اسلامی اتفاق افتاد، جلوگیری از مراسم تشییع خانم پوران شریعت رضوی در حسینیه ارشاد بود. ممکن است در ابتدا این موضوع کوچک و فرعی جلوه کند، اما وقتی موضوعی تکرار شد و تبدیل به سنت سیئه و مذهب مختار حاکمیت شد، نمی توان از کنار آن گذشت. با کدام استدلال و مبنای منطقی ، در های حسینیه ارشاد را که با نام شریعتی آمیخته شده است، بستند؟ چه کسی بست. با تاسف دولت هم که در روزگاری که بیش از همیشه نیازمند سخن گویی و سخنگوست، سخنگو ندارد. و کم و بیش شبیه کرولال ها رفتار می کندو یا لال بازی می کند. هر از گاهی برخی دولتی ها و بیش از همه رئیس دفتر رئیس جمهور، سخن می گوید. آیا وزارت اطلاعات در ها را بسته است؟ اطلاعات سپاه چنین کاری کرده است؟ شورای امنیت موافق چنین تصمیمی بوده است؟ این هزینه ایجاد کردن برای نظام و دولت در کارگاه کدام وزارتخانه یا نهاد پخت و پز شده است؟
در مجلس اول، کنار دست مرحوم شهید حسن شاهچراغی نماینده دامغان و جانشین جناب اقای سید محمد خاتمی در موسسه کیهان، که در حادثه سقوط هواپیما در سال ۱۳۶۴شهید شد، نشسته بودم. ایشان نخستین شماره کیهان فرهنگی را که تصویر دکتر سید جعفر شهیدی بر جلد نقش شده بود به من داد. یکی از علمای مشهور، نگاهی به تصویر روی جلد انداخت و به شاهچراغی گفت: شما باید تصویر آقایان علما را روی جلد بیندازید! به او گفتم: در تمام این مجلس ما کسی عالم تر و ملا تر و اخلاقی تر و شایسته تر از دکتر سید جعفد شهیدی هست!؟ خیلی تعجب کرد، وقتی سوابق دکتر شهیدی در نجف و مقام اجتهاد ایشان را گفتم، لبخندی زد و گفت: پس از فضلا هستند! گفتم نه! جناب عالی از فضلا هستید، ایشان از علما هستند!
همین رویکرد حوزه های علمیه و عالمان دین نسبت به مرحوم دکتر شریعتی که شعله سیال اندیشه و آگاهی و آزادی نسل ما بود، وجود داشته و دارد. کار شریعتی از طرف آقایان مصباح و مکارم به تکفیر هم انجامید. زمان مهندس میرحسین موسوی، قرار شد هیاتی در باره انتقال آن چه از پیکر دکتر شریعتی بر جای مانده است، اقدام کند، منهم جزو همان هیات بودم، آقای مهندس مهدی چمران هم بود، قرار شد یک باغ موزه ای در سبزوار با الهام از کویر شریعتی ساخته شود، فضای باغ و آب نماها و... کتابخانه و موزه، خبر به امام جمعه ها در استان خراسان رسید. از امام جمعه وقت نیشابور ماجرا آغاز شد که نه اجازه نخواهیم داد و به تعبیر همان روزای آیت الله خامنه ای که چنین اصطلاحی را مُهر خویش زد، « غوغا سالاری» رواج و اوج گرفت و طرح متوقف ماند. به مرور این باور در ذهن نسل ما شکل گرفت که: آخوندا چشم دیدن هیچ کس را ندارند، مگر آن که از خودشان باشد. شما اگر علامه دهر هم باشید، در حاشیه اقایان قرار می گیرید و آن ها عالمند و تو حداکثر جزو فضلا!
آیا در این گام دوم انقلاب اسلامی، چنین رویکردی اصلاح خواهد شد؟ آیا هرسال در روز وفات دکتر شریعتی در هجرت، دوستداران او می توانند، بزرگداشت او را در حسینیه ارشاد برگزار کنند.
ظبیعی است وقتی جامعه ما شاهد شریعتی جعلی و بدلی می شود و در روز تشییع خانم شریعت رضوی در های حسینیه ارشاد را به روی تشییع کنندگان می بندند. ما فاصله بسیاری از تحقق حقوق مردم داریم.
این حق مردم بود و حق خانواده و خاندان شریعتی بود که در های حسینیه باز باشد و حکومت چنین حقی نداشت که در ها را بسته نگاه دارد.
ظاهرا حکومت نمی خواهد صدای مردم را بشنود و به تعبیر قرآن مجید گوش خوبی ( اُذُن خیر، آیه ۶۱ سوره توبه) برای شنیدن صدای مردم باشد. اگر می شنید، شاهد بسته بودن در حسینیه ارشاد نبودیم.
این نکته مقدمه ای بود برای طرح همین موضوع، از خطاهای مهم دوره چهلساله گوش نکردن به صدای مردم است. مثل صدای مردم بعد از انتخابات ۸۸ که شنیده نشد، بلکه آن صدا که از درون نظام بود با اتهام و غوغا و تزویر و حصر سرکوب شد.

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)