گه گاه این سخن به میان میآید، که ما ایرانیان حافظهی تاریخی نداریم. سالها پیش شاعر آفریننده، احمد شاملو این بحث را در آمریکا مطرح کرد؛ من هم در همان سال گزند باد را در نقد سخن ایشان نوشتم. در این سالها گاهی به مناسبتی به این موضوع میاندیشیدم. به نظرم میآمد که ممکن است ما در کوتاه مدت حافظهی تاریخیمان ضعیف باشد، اما در یک دوران تاریخی چنین نیست و گذر زمان برخی نامها را نگه میدارد و بسیاری را فراموش میکند. امروز با نکتهی اندیشه برانگیزی روبرو شدم، رفته بودم کنسول گری ایران در لندن. میخواستم وکالت نامهای بگیرم برای جمیله تا برای صهبا گذرنامه مستقل بگیرد. سر کنسول ما در لندن دو ویژگی دوست داشتنی از یاد نرفتنی دارد. صاف و زلال و درخشنده، به قول اصفهانیها بدون آستری. و نیز مردمی و دلسوز و کاری. از هر دری سخن گفتیم، گفت مردم ما میبخشند در ذهنشان اسکندر و چنگیز و تیمور را بخشیدهاند وگرنه این نامها را زنده نگاه نمیداشتند، روی بچههایشان نمیگذاشتند. شما چه فکر میکنید مردم ما فراموش میکنند یا میبخشند؟