امروز میلاد مسیح است. نام و یاد مسیح مهر و محبت و دوستی را تداعی می‌کند. گرچه در دوره‌ای طولانی که کلیسا حکومت کرد، مسیحیان رنج‌های سنگینی را تحمل کردند. متفکران بیش از دیگران در معرض سرکوب و اجبار به توبه قرار گرفتند. برخی زنده سوزانده شدند.هزینه‌ی سنگینی را مسیحیان پرداختند تا پاپ و اسقف‌ها به کلیسا بازگشتند. سال‌های طولانی گذشت تا بار دیگر ایمان رونق گرفت. گوهر ایمان دینی در بین همه‌ی ادیان ابراهیمی مشترک و مشابه است؛ چنان که به تعبیر قرآن تفاوتی در میان پیامبران نیست. اما وقتی بر اساس ایمان مذهبی شریعت شکل گرفت، اختلاف‌ها بروز کرد. چرا ایرانیان در آستانه‌ی میلاد مسیح به روایت انجیل به بیت لحم رفتند. آنان از روی ستاره‌ها میلاد مسیح را پیش‌بینی می‌کردند. آنان با خود طلا و کندر و مر به همراه برده بودند. آن چه ایرانیان را به فلسطین کشانید، ایمان بود، نه شریعت. به عبارت دیگر می‌توان گفت در تاریخ ادیان می‌توان سه دوره‌ی متمایز را از یکدیگر تفکیک کرد. یهودیت و مسیحیت و آیین زرتشت و اسلام همگی این سه دوره را گذرانده یا می‌گذرانند: دوره‌ی ایمان، دوره‌ی شریعت، و دوره‌ی حکومت دینی. درباره‌ی هر سه دوره ادیانی که اشاره کردم، می‌توان داوری کرد و پرسید:
آیا شریعت و حکومت بر عمق ایمان مذهبی افزوده یا کاسته است؟