در کلیسا به دلبری ترسا(16)

دستاورد سوم: سادگی اسلام و قرآن است.ساده و عمیق.قرآن مجید به صراحت ا زآسانی آیات سخن می گوید.قران کتاب آسان و اسلام دین آسان است.سادگی مثل دریا.

سادگی اسلام و مبانی آن به گونه ای است که اسلام شناسان غیر مسلمان نیز بدان گواهی داده اند. یکی از کتاب های کلاسیک مسیحیت،کتاب" تاریخ کلیسای مسیحی " است که توسط فیلیپ شاف(1819- 1893نوشته شده است. در جلد چهارم این کتاب که مقطع تاریخی از سال 590 تا 1073بررسی شده است، نویسنده بحث نسبتا مفصلی در باره اسلام و پیامبر اسلام مطرح می کند. زبان کتاب آمیخته به ناسزاگویی است.نویسنده در برابر گسترش شگفت انگیز قلمرو اسلام و مسلمانان با تلخی و کینه سخن می گوید. با حسرت از این که مسلمانان ده درصد جمعیت جهان(در آن روزگار) را دارا بودند یاد می کند.بیش از صد سال از داوری شاف گذشته است و اکنون مسلمانان بیست در صد جمعیت جهانند! و صد سال دیگر؟ در میان ناسزا های بسیار شاف، که البته او هم مطلقا به دلایل گسترش اسلام نمی پردازد، مثل امپرتور مانوئل که به جای تحلیل دقیق از شرایط و موقعیتی که با آن روبرو شده بود به پیامبر اسلام ناسزا می گوید.شاف در بخش 45 جلد چهارم در بحث اعتقادات اسلام، نوشته است. "مبانی اعتقادات اسلامی آسان است."

www.ccel.org

این سایت کتاب خانه؛ کتاب های کلاسیک مسیحیت است .با امکان جستجو و دسترسی عالی به منابع پژوهش، به" تاریخ کلیسای مسیحی" ، شاف در این سایت مراجعه کنید.

مانوئل دوم چنان که پاپ هم گفته اند اهل پژوهش و نیز ادبیات بود. شعر هم می گفت. در روز گار او مباحث کلامی درون دینی در مسیحیت و کلیسا به اوج رسیده بود. آیا او نمی دانست که سادگی اسلام، درست مثل سادگی مسیح و نه پیچیدگی کلیسا راز گسترش اسلام بود.

واقعیت این است که یهودیت و مسیحیت هم در آغاز آسان بودند. وقتی دین دست فقهای یهودی و مسیحی افتاد،پیچیده شد.در اسلام هم این اتفاق افتاد، منتها در اسلام متن اصلی دین، نص قرآن مجید ،راه را برای تفسیر صحیح باز گذاشته است.در یهودیت و مسیحیت به دلیل تعدد متون، تفاوت آن ها ، دخالت سلیقه ها نگاه فقهی و کلامی مفسران با متن آمیخته شده است. چنان که رساله های پولس امروزه اهمیتی کمتر از اناجیل ندارد.پیش از این اشاره کردم که پاپ در سخنرانی اش، بیش از مسیح به پولس ارجاع می دهد.وقتی بر مبنای دین نهاد دیوانسالارانه عظیمی مثل کلیسا پدید آمد، این نهاد نمی تواند ساده باشد.نیاز به تفسیر پیچیده ای از دین دارد تا نیاز به کلیسا و هیبت آن همیشه راز آمیز و ضروری جلوه کند. تفاوت مسیح با پولس تفاوت سادگی و پیچیدگی، تفاوت ایمان و شریعت است.

" هر آینه به شما می گویم تا بازگشت نکنید و مثل طفل کوچک نشوید ،هرگز داخل ملکوت آسمان نخواهید شد.* پس هر که مثل این بچه کوچک خود را فروتن سازد همان در ملکوت آسمان بزرگتر است*"(متی، باب 18 آیه4و5)

از دید مسیح شریعت در خدمت محبت است. پولس باور داشت که:"محبت تکمیل شریعت است"( رساله پولس رسول به رومیان ، باب 13آیه11) تعبیر اندیشه برانگیز و عبرت آموزی در کلمات پولس در نسبت بین ایمان و شریعت وجود دارد:" قبل از آمدن ایمان زیر شریعت نگاه داشته بودیم و برای آن ایمانی که می بایست مکشوف شود بسته شده بودیم* پس شریعت لالای ما شد تا به مسیح برساند تا از ایمان عادل شمرده شویم* لیکن چون ایمان آمد دیگر زیر دست لا لا نیستیم*" (رساله پولس رسول به غلاطیان، باب 3 آیه24-25)

"لا لا" از زمره واژه های درخشانی است که در ترجمه فارسی کتاب مقدس استفاده شده است. مثل" دست تطاول" که شاملو در شعر خود به مثابه نگینی آز آن استفاده کرد.لالا مردپیری ست که راه و رسم را به کودک می آموزد. در ترجمه عربی واژه"حارس" و در ترجمه انگلیسی:

Schoolmaster

استفاده شده است.واقعیت تاریخ کلیسا غیر از آن است که پولس می پنداشت. وقتی ایمان به نظام دیوانسالارانه تبدیل می شود و گوهر ایمان در انبوه تار و پود شریعت پیچیده می شود رهایی از دست لالا میسر نیست بلکه بر عکس مسیح هم قربانی همین لالا که ردای پاپ و اسقف بر تن می کند می شود. مفتش بزرگ رمان جاودانه برادران کارامازوف همین حکایت است.(برادران کارامازوف؛ بخش 5 کتاب 5)

نکته بسیار مهم در تاریخ اندیشه اسلامی این است که اساس دین و ایمان گرفتار پیچیدگی نشده است. فقه در همان ساحت"فروع و ادله تفصیلی" آن باقی ماند. نص قرآن مجید هم به عنوان نص عیر قابل خدشه راه را نشان می داد. در مورد شریعت نیز پیامبر اسلام بر "سهله و سمحه" بودن آن تاکید کرد.

" و لقد یسرنا القرآن للذکر فهل من مذکر"(قمر،17و22و32 و40)

خداوند خواسته است که قرآن آسان باشد. صدای آشنایی که از عمق جان انسان به گوش او می رسد. این صدای آشنای آسان دستاورد اسلام است. در جهانی که گرفتار غوغای شریعت های پیچیده شده بود

. به گمانم پاپ در تاسیس جدید خود که می خواهد میان مسیحیت و فلسفه یونان پل بزند تا تصویری قابل پذیرش از مسیحیت ارائه دهد دچار اشتباهی مهم شده است.مسیحیت می بایست به مسیح برگردد و نه به یونان.چرا صدای اسقف توتو در واتیکان شنیده نمی شود؟ چرا اسقف های آزادیخواه امریکای لاتین مغضوب واتیکان قرار گرفتند؟ چرا ظاهر کلیسا با مسیح این همه متفاوت است؟ انسان وقتی وارد کاتدرال می شود که مطابق سنت کلیسایی باید کاتدرال صد سال ساختش به طول بینجامد، احساس می کند وارد یک قصر شده است و نه خانه مسیح.کاتدرال قصر یک امپراتور است که نماد آن امپراتور پاپ است.با همان کرشمه های تشریفاتی، نگاه از بالا و سرانگشتانی که آرام آرام برای جمعیت تکان می خورد و برکت می فرستد.بندیکت یعنی برکت!

سادگی اسلام مبنایی عقلانی دارد و متناسب با طبیعت و سرشت یا به تعبیر قرآن فطرت انسانی تاسیس شده است.نمونه روشنش در بحث خداشناسی و توحید است که به آن اشاره کردم. باید به این نکته بسیار مهم هم اشاره کرد که شناخت مبانی و اصول دین در اسلام تقلیدی نیست. همه رساله های عملیه مراجع تقلید، در ابتدا به این نکته اشاره کرده اند.تقلیدی نبودن اصول دین و ایمان به عبارت دیگر نشانه آسانی دین است.

ادامه دارد



سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (1)