خردورزی سیا سی

خرد ورزی سیاسی چیست؟ کدام رفتار نشانه خردمندی و کدام یک نشانه آشفتگی ست؟ خرد سیاسی چه نسیبتی با بحران دارد؟
در باره خرد بسیار شنیده ایم.حماسه ی ملی ما، شاهنامه فردوسی بیش از هزار سال پیش یا ستایش خرد آغاز شده است. مهمترین کتاب روایی ما، اصول کافی با کتاب العقل والجهل آغاز می شود.در اوج دیگری امام علی علیه السلام در نهج البلاغه که یک کتاب خردورزی سیاسی و اجتماعی ست. در باره عقل تعبیری دارد که به گمانم این روزها بیش از همیشه به چنین تفسیری نیاز داریم.
امام علی در دو کلمه عقل را تفسیر کرده اند:" العقل حفظ التجارب"
عقل نگهداری و نگاهبانی از تجربه هاست.تجربه آسان و ارزان به دست نمی آید.به ویژه در عرصه ملی و نیز بین المللی.فرش ایرانی را گاه به عنوان نماد ظرافت، زیبایی وانسجام ذهن و اندیشه ایرانی معرفی می کنند.این فرش از گذرگاه های بسیاری عبور کرده تا از فرش پازیریک ، به فالی اصفهان و تبریز و ساروق رسیده است.ما ملتی هستیم که شطرنج را به عنوان یکی از زیباترین بازی های فکری آفریده ایم و به حهان تقدیم کرده ایم.پشت سر آفرینش شطرنج ، بیش از هزار سال ذوق و اندشه نهفته است.در اقتصاد کلمه؛ میراث شگفت انگیزی داریم. رباعیات خیام نشانه دفتی افسانه ای در تراش واژه ها و سرشاری واژه از معنا ست...
با چنین میراثی و نیز با تجربه نزدیک به سه دهه که ار آغاز انقلاب می گذرد.گویی می خواهیم همه چیز را از نو تجربه کنیم.دولت جدید اگر با همین فرمان که تا به حال آمده است. در اقتصاد و سیاست خارجی، همین گونه برود.و رییس دولت هم اصلا نگران نباشد.کدام آینده پیش روی ما خواهد بود؟
در این مقاله می خواهم به نمونه ای اشاره کنم.قضیه هولوکاست.گزارش جلسه ای که در سازمان ملل در باره هولوکاست بحث شده بود می خواندم.از 192 کشور جهان تنها ایران به قطعنامه رای مخالف داده بود. در تاریخ سازمان ملل هیچگاه اسراییل چنین فرصت تبلیغاتی مناسبی پیدا نکرده بود.نکته جالب سخنان نمایندگان کشورهای مختلف و غیبت ایران در مذاکرات بود.نماینده مصر و ونزوئلا و مالزی و اندونزی و...سخن گفته اند و هریک ملاحظه خود را مطرح کرده اند. مثلا نماینده ونزوئلا با تایید فاجعه کشتار یهودیان می گوید چرا از کشتار ژاپنی ها در هیروشیما و ناکازاکی سخن گفته نمی شود؟ نماینده مصر همین موضع را در باره ی کشتار مسلمانان بوسنی و کوزوو مطرح می کند.
واقعیت ان است که کشتار یهودیان به عنوان یک جنایت انسانی اتفاق افتاده است.اما طرح این موضوع و برگزاری کنفرانس یک فرصت تبلیغاتی بی نظیر برای اسراییل فراهم کرد.پس از حمله اسراییل به لبنان و شکست ارتش اسراییل، هولوکاست به عنوان یک فرصت در اختیار اسراییل قرار گرفت. تا وجهه ای مظلومانه به خود بگیرد.آقای لاریجانی در مونیخ و آقای ولایتی در مسکو کوشیده اند/ حتی المقدور از تاثیر منفی طرح هولوکاست و برگزاری کنفرانس بکاهند.گرچه ، کم و بیش آن داستان تاثیر خود را داشته است.اما برای استفاده از تجربه و دانش آنانی که مسائل بین الملل را می دانند. هیچگاه دیر نیست.
ملتی که شطرنج را هزار و پانصد سال پیش اختراع کرده است . دریع است مسئولانش به حرکتی دست بزنند.که گویی دو حرکت بعد را نمی توانند پیش بینی کنند.
حرف ها وحرکت های احساسی و هیجان زده در اقتصاد بحران اقتصادی می آفریند و در قلمرو سیاست خارجی، بحران امنیتی.کشوری که پرونده بسیار حساس و سرنوشت ساز هسته ای را در پیش دارد.مثل کسی ست که یک گلدان قیمتی عتیقه را در آغوش گرفته می خواهد از گردنه ای بگذرد. چنین کسی که نمی تواند با آزمون و خطا گام بردارد.باید ببیند این راه را چه کسانی آشنایی بیشتری دارند.و می توانند در این لحظات تعیین کننده، دشواری را آسان کنند.اگر او را دشنام هم بدهند. نباید لحظه ای از گلدان سرامیکش غافل شود.به قول سنایی: به هر چه از راه وامانی / چه کفر آن نام و چه ایمان.
سفر دکتر ولایتی این پیام را به همراه داشت که حمهوری اسلامی برای پرونده هسته ای و امنیت منطقه ای خود، از جایگاهی بالاتر از دولت و وزارت خارجه ، به مساله نگاه می کند.
دولت ها می آیند و می روند و فراموش می شوند. لکن اگر بحرانی آفریده شد.دامن همه را می گیرد.و اثری دراز مدت و گاه جبران ناپذیر برجای می گذارد.در قرن نوزدهم ما به عنوان یک کشور، تقریبا از همه سو تراش خوردیم . کوچک شدیم.جنگ های بی فرجام با روسیه، بی تدبیری در مرز های شرقی توسط دولت های وقت.تقدیرگرایی به شیوه ی شاه سلطان حسین، کشور را با بحران های شکننده روبرو کرد.امریکایی ها که به دلیل جغرافیا اساسا بحران امنیتی در کشورشان متصور نیست. وقتی با دشواری روبرو می شوند. به سرعت از همه ظرفیت کشور برای گذار از بحران استفاده می کنند. کمیته های دوحزبی تشکیل می دهند.تجربه به آنها آموخته است که در چنان مواقعی نیازمند استفاده ازهمه ظرفیت شان هستند.
حتا اگر کسی نگران هم نباشد.استفاده از همه ظرفیت ها در شرایط امروز ما پسندیده است.تا سیاست ما شباهتی به شطرنج و فرش و رباعی پیدا کند.

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (8)