نشانه


نشانه نام ستون تازه ای است که قرار است در روزنامه اعتماد ملی داشته باشم. البته گر فلک مان بگذارد که قراری گیریم... بیشتر به همان سبک و سیاق ستون "نقد حال" می اندیشم که بیش از دو دهه برای روزنامه اطلاعات می نوشتم. از نقد حال تا نشانه زمانه بسیار دگرگون شده است...
نشانه نگاه به زندگی در جلوه های مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن است. سیاسی را دست آخر گفتم تا به اهمیت دو قلمرو دیگر اشاره کرده باشم. برای من فرهنگ و مسایل اجتماعی مثل غذاست و سیاست مثل نمک و سس؛ که گاه از قضا سرکنگبین صفرا فزود. نمک گندیده و سس مانده، پیداست چه بر سر غذای خوب و خوش پخت می آورد.
مرادم از نشانه همان نکته ای است که می توان از هر واقعه ای آموخت و ان را برجسته کرد؛ به نحوی که همان نکته شناسه ی آن واقعه شود.
در یک افق فراتر قرآن مجید هم ما را راهنمایی می کند که در شناخت هستی و تاریخ و طبیعت و وجود خودمان در پی شناخت نشانه ها- ایات- بر آییم. مثل برگ سبز درختی که در منظر سعدی نشانه ای از دفتر معرفت خداوند است.
فیلسوفان هم به شناخت نشانه ها بسیار توجه داشته اند. هایدگر در " هستی و زمان" در ذیل " جهانیت جهان" به ارجاع و نشانه پرداخته است.:
" نشانه ها در مرحله ی نخست ابزارهایی هستند که کارویژه آن ها نشاندادن و نمایاندن است. مثل نشانه های راه، سنگچین ها، گوی هشدار دهنده ی توفان نمای دریانوردان، پرچم ها و نشانه های ماتم..."
نشانه ها ما را به شناخت ژرفا و گستره ی واقعه راهنمایی می کند. "اگر دودی رود بی آتشی نیست" این یک نشانه است. دود از هر جایی که به آن نگاه کنیم پیش از ان که به نفطه ی دودناک نزدیک شویم، داوری نسبی در باره آتش پیدا می کنیم. خانه ای آتش گرفته؛ آتشی پر دود یا کشتزاری، شهری یا جنگلی...این نشانه البته می تواند ما را به مفهوم دیگری رهنمون شود. دود دل! و :
اگر غم را چو آتش دود بودی
جهان تاریک بودی جاودانه
از یک نشانه ی صوری به یک نشانه باطنی کوچ می کنیم.
می توان در هر رخدادی، سخنی، نشانه ای را جستجو کرد و در باره ی آن نوشت.. بی تناسب نیست به دو نشانه در سخنرانی رییس جمهور در ارومیه و زنجان اشاره کنم. در ارومیه ایشان گفتند :" همین ماهی های جوان دریاچه ی ارومیه برای مقابله با امریکا کافی ست." و در زنجان:" ملت ایران دست و پای متجاوزان را با چاقوی زنجان قطع می کند."
این شیوه سخن گفتن، در واقع استفاده ی از نشانه هاست. ارزیابی و داوری در باره سخن امر دیگری است. به یاد داریم که یک بار امام خمینی گفتند:" اگر مسلمانان هر کدام یک سطل آب بر سر اسراییل بریزند، غرق می شود."
نمونه تازه تر! در جریان رای اعتماد به وزیر سوم کشور دولت جدید، برخی روزنامه ها تیتر زدند:" رای اعتماد نصف بعلاوه نصف"
این تیتر یک نشانه است و برای همیشه در حافظه تاریخ رای اعتماد در مجلس و دولت و ملت ما باقی می ماند...
مرادم از نشانه، جستجوی همین نشانه ها در قلمرو فرهنگ و سیاست است

(اعتماد ملی)

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (22)