عرفه تا عاشورا(3)


دعای عرفه تبیین عاشقانه توحید است. تبیین حیات عاشقانه.
جه فاصله شگفت انگیزی ست مابین خدای معشوق و خدایی که از سر تکلیف او را می ستاییم! و نماز را یک تکلیف تلقی می کنیم. وقتی خداوند معشوق است می توان در برابر باران تیر دشمن به نماز ایستاد...
امام حسین علیه السلام بارها در دعا اشاره می کند که: به خداوند عشق می ورزد و خدا منتهای عشق است. گر چه واژه ی منتها در باره خداوند چندان دقیق نیست.
واژه " رغبت" به معنی مهر و کشش به سوی خداوند در قرآن مجید ملازم با "خیر" به کار رفته است.(90/انبیاء و 32/القلم) انسانی که خیر را به عنوان منظر زندگی خویش برگزیده است، خداوند را عاشقانه می پرستد. گویی جز پرستش عاشقانه خداوند، خیر معنای کامل دیگری ندارد.
پیامبر اسلام هم به همین راه و روش خوانده می شود:" و الی ربک فارغب، 8/ الشرح"
در قاموس فیروز آبادی در ذیل "ارض رغاب" آمده است، زمینی است که باران بسیار برآن باریده باشد! به تعبیر بایزید بسطامی:
به صحرا شدم عشق باریده بودو زمین تر شده .
چنان که پای به گل فرو شود به عشق فرو می شد!

دعای عرفه همان صحرای سبز است که بر آن باران عشق باریده است.
و هو للدعوات سامع! خداوند دعا ها و خواستن ها را می شنود. در دعای کمیل از زبان امام علی علیه السلام می خوانیم " یا سمیع الدعا"... به هنگام نماز نماز گزار از زبان خداوند می خواند:" سمع الله لمن حمده!" این دیگر به گفت نمی آید. نه این که نماز گزار با خداوند سخن می گوید که خداست که با نماز گزار سخن گفته است...
می دانید اسماعیل یعنی :" خداوند می شنود!" ابراهیم خدا را خواند و از خدا فرزندی صالح طلب کرد. خداوند دعای او را مستجاب کرد و فرزندی " حلیم" به او بخشید... و بشرناه بغلام حلیم، این صفت حلیم، صفت غریبی ست. تنها ابراهیم و اسماعیل از سوی خداوند به این صفت متصف شده اند. البته شعیب هم حلیم خوانده شده است؛ لکن از سوی قومش و نه از سوی خداوند( 87/هود)
حلیم کسی است که مثل دریا آرام و عظیم است. هیچگونه پریشانی و خدشه ای در روح او نیست...
صدرالمتالهین در مفاتیح الغیب و نیز در اسفار سخن بسیار نغزی را از فیثاغورس نقل کرده است. می گوید: هنگامی که در میان رفتار و سخن و اندیشه تعارضی وجود داشته باشد. در هر حرکت فکری یا قولی و یا عملی صورتی روحانی و جسمانی، محقق می شود. این تعارض که تعارضی شیطانی ست، نمی گذارد که انسان پس از مرگ به نور برسد...اما اگر آن حرکت عقلانی بود و نه مبتنی بر خشم و خواهش های طبیعی، انسان در دنیا شادمان و با نشاط است و در آخرت در جوار رحمت خداوندی"(1)
دعای ابراهیم که مستجاب شد؛ نام پسرش را اسماعیل گذاشت...
حلیم در اصل صفت خداوند است. عظیم و آرام و متین. همان دریا...هماهنگی و یا هارمونی روح انسانی.
این آرامش و عظمت در سایه عشق به خداوند میسر می شود. در دعای عرفه بارها از رغبت به خداوند سخن گفته شده است:
" اللهم انی ارغب و اشهد بالربوبیه لک...و " لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الراغبین..." و " یا غایه الطالبین الراغبین و منتهی امل الراجین" و " فی فضلک ارغب..."
رغبت در این فراز های دعا گویی هر کدام مرتبه ای دارد.
از این مرحله و مراتب رغبت امام حسین فراتر می رود و از خداوندی سخن می گوید که او را می بیند و مشتاق جذب شدن در خداست...


(1)- صدر المتالهین شیرازی، مفاتیح الغیب، المفتاح التاسع، المشهد الثانی عشر، ص: 647-648
اسفار، جلد 9 ، ص: 294
****************************
اعتماد ملی


سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (7)