کلنل خوانی-1

تجربه غریبی بود، متن ترجمه انگلیسی کلنل را می خواندم اما تو گویی که گوشم بر صدای پارسی رمان بود. میخواستم از ورای حروف لاتین به صدای اصلی رمان گوش کنم. مشارکت در خواندن رمان با آوایی دیگر. این تجربه گاه با ناهمواری هایی رویارو می شد. پیدا بود که ظرف زبان انگلیسی نتوانسته بود، جانمایه لفظ پارسی را بر دوش بکشاند. طبیعی هم بود. چه کسی می تواند، پیر و آن و رند و...را ترجمه کند؟ تردیدی نیست که زبان انگلیسی چندین برابر زبان ما گسترده شده است. در برخی قلمروها اساسا امکان ترجمه به پارسی بسی دشوار است. مثل گفتگوی خلبان با برج مراقبت یا با مهندس پرواز...اما رمان داستان دیگری دارد.
مترجم انگلیسی رمان کلنل آقای توم پاتردل، به قول خودشان تمام تلاشش را انجام داده است. حتی در نخستین صفحه به نثر اهنگین و فاخر دولت آبادی اشاره کرده است. اما بدیهی است که آشنایی با زبان مقوله ای است و آشنایی دقیق با فرهنگ زبان مقوله ای و جهانی دیگر.
نکته هایی که در ترجمه انگلیسی به نظرم رسیده بود، برای آقای دولت آبادی فرستاده ام. تنها به دو نمونه اشاره می کنم.
نخست: مترجم گمان کرده است که نثر دولت آبادی از نیما یوشیج تاثیر پذیرفته است، نیما هم چون در تهران به مدرسه کاتولیکی می رفته است؛ نثرش از کتاب مقدس اثر پذیرفته است!(1)
البته داستان شباهت ظاهری نیما به دولت آبادی که مترجم نوشته است، بماند. پیداست مترچم نمی داند که دولت آبادی آب را از همان
سرچشمه ای نوشیده، که نثر پارسی درخشنده کتاب مقدس از همان جاست. نثر بیهقی و ناصر خسرو ، ترجمه تفسیر و تاریخ طبری و...
تعبیر موی بر تن ایستادن، ناشی از هول و هراس در ادبیات جهان از کهن ترین روزگاران شناخته شده است. مثلا در متن گیتا، آمده است:
"
" (2) پایم سستی می گیرد و دهانم می خشکد . لرزه بر اندامم می افتد. و موی بر تنم راست می شود."
و آنگاه؛ شکفتی زده و موی بر اندامش راست شده،
در زبان پارسی ما از اصطلاح سیخ شدن مو استفاده می کنیم. دولت آبادی هم همین را نوشته است. مترجم گمان کرده است تمام سیخ ها سیخ کباب است. از این رو جمله موهایش بر تنش سیخ شده بود. ترجمه شده است: "حس کرد، تمام موهای بدنش مثل سیخ های کباب راست ایستاده اند." (3)

پی نوشت:
1-Mahmoud Dowlatabadi, the colonel, translated by Tom Parterdale, Haus Publishering LTD. London, 2011, p,153 , 154 translator footnote
2-گیتا ، سرود خدایان ترجمه محمد علی موحد، تهران، خوارزمی ،1385، ص، 64و 154
3- The colonel. P, 137-138

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (4)