نکته های قرآنی ۸


هشتم: نه سخنی و نه نگاهی!

نگاه خداوند نشانه مهر اوست. نشانه توجه اوست. چنان که نگاه نکردن و سخن نگفتن خداوند هم نشانه ای است از دور بودن انسان از سایه گسترده رحمانیت و رحیمیت خداوند. در قیامت برای پیمان شکنان و ستمگران پادافره های گوناگونی در قران ذکر شده است. به گمانم سخن نگفتن خداوند و روی گردانی و ننگریستن به گناهکاران، پادافره ای سهمناک تر از همه مجازات هاست! هنگامی که خداوند چشم می پوشاند!
به گمانم در همین زندگی این جهانی ما، وقتی کسی را دوست داریم ، نگاه ما به اوست، نگاه از او بر نمی داریم. مثل نگاه مادر در چشمان کودکش یا نگاه عاشقی در چشمان معشوق یا معشوقه. می خواهد بیشتر نگاه کند، بیشتر سخن بگوید و یا بشنود. وقتی مادر نگاهش را از کودک می پوشاند، وقتی معشوقه به عاشق نمینگرد، بی سامان و پریشان می شوند. حتما دیده اید، کودکی که با دست های کوچکش که مثل لاله باز شده اند، گونه های مادر را می گیرد و میکوشد تا مادر به او نگاه کند. وقتی است که مادر از کودکش دلگیر است و نگاه از او فروهشته! نگاه خداوند که نگاه نگاه هاست. بلندای ارمانی روح و کمال انسانی که خداوند به او بنگرد.
لَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّـهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَـٰئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّـهُ وَلَا يَنظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ سوره أل عمران / ۷۷ و نیز سوره بقره/۱۷۴
كسانى كه پيمان خدا و سوگندهاى خود را به بهاى ناچيزى مى‌فروشند، آنان را در آخرت بهره‌اى نيست؛ و خدا روز قيامت با آنان سخن نمى‌گويد، و به ايشان نمى‌نگرد، و پاكشان نمى‌گرداند، و عذابى دردناك خواهند داشت . ( ترجمه فولادوند )
نکته مورد نظرم، ننگریستن خداوند به پیمان شکنان است.
اهل نظر، انان که خاک را به نظر کیمیا کنند! بارقه نظر خویش را از نظر خداوند و یا اولیا خداوند گرفته اند. از نظر انان موجی از شادی و شور می تراود! همواره در حال بهجت و شادمانی اند. خداوند وقتی نمی نگرد و سخنی نمی گوید، شادی می میرد! طبری ( د. ۳۱۰ هجری) همین مفهوم شادی را در پرتو سخن و نگاه خداوند تفسیر کرده است. ولا يكلـمهم الله بـما يسرّهم ولا ينظر إلـيهم. خداوند سخن شادی انگیز به آنان نمی گوید و نگاهی به آنها نمی کند. نسفی (د. ۷۱۰ هجری) همان تعبیر طبری را در مدارک التنزیل تکرار کرده است.
واما! تفسیر المیزان در این باره لطف دیگری دارد! گویی تفسیر علامه طباطبایی در ذیل آیه ۷۷ سوره نساء، تفسیر همان آیه انک باعییناست. نوشته اند:
خدا با ايشان تكلم نمى كند و روز قيامت به ايشان نظر نمى افكند، اين دو خصلت محاذى محبت الهيه به متقين قرار گرفته، كه در آيه قبل مى فرمود: (فان اللّه يحب المتقين )، چون (حب ) سبب مى شود كه محب بدون هيچ قيد و شرطى نظر كردن و سخن گفتن با محبوب را بيشتر كند، هر وقت او را حاضر يافت، سر سخن را با او باز كند و چون خداى تعالى اين آخرت فروشان را دوست نمى دارد، قهرا روز قيامت كه روز حضور خدا و احضار خلق است نه به آنها نظر مى كند و نه سخن مى گويد، و اگر (سخن نگفتن ) را در مرحله اول ذكر كرد و (نظر نينداختن ) را در مرحله دوم، براى اين بود كه اين دو، در رساندن محبت به يك درجه نيستند، بلكه قوت و ضعف دارند، (سخن گفتن ) بيشتر از (نظر كردن ) محبت و خودمانى بودن را مى رساند، پس گوئى فرموده : ما ايشان رانه تنها به شرافت همكلامى خود مشرف نمى كنيم بلكه حتى نظر هم به ايشان نمى اندازيم.

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (3)