نکته های قرآنی ۹

نهم: گفتگوی موسی با خداوند

بدون شک موسی باشکوه ترین پیامبران بر حسب روایت قرآنی است. روایتی درخشنده تر از روایت عهد عتیق! خداوند بی واسطه با او سخن می گفت:
حرف و گفت و صوت را بر هم زنم
تا که بی این هر سه با تو دم زنم
از این رو عنوان کلیم الله مختص به اوست.
کفتگوهای متعدد و گونه گونی با خداوند داشته است. هر کدام از زاویه ای متفاوت، پر لطف و اندیشه بر انگیز. گفتگوی خداوند با موسی در باره عصای موسی، گفتگویی ویژه و عبرت آموز است.
و اى موسى، در دست راست تو چيست؟» * گفت: «اين عصاى من است، بر آن تكيه مى‌دهم و با آن براى گوسفندانم برگ مى تكانم، و كارهاى ديگرى هم براى من از آن برمى‌آيد.» سوره طه / ۱۷و ۱۸
چرا خداوند چنین پرسش بدیهی از موسی می پرسد؟ چرا موسی این همه طول و تفصیل می دهد؟ این چه گفتگویی است!؟ عصای موسی بعدا در سه مرحله در دوران پیامبری او نقشی نمایان پیدا می کند.مثل نقش رخش رستم، که در خوان اول اژدهای جادو را او می کشد. موسی با عصایش بر صخره ها می کوبد یا می زند، از دل صخره دوازده چشمه ی گوارای آب می جوشد! (بقره/۶ و اعراف / ۶۰) با اشاره عصا نیل به دونیمه می شود و قوم بنی اسرائل از نیل می گذرند. ( شعراء / ۶۳) و نیز عصا اژدها می شود و تمامی مارها و افعی های جادویی جادوگران مصر را می بلعد. (اعراف/ ۱۰۷ و ۱۱۷)
واقعیت این بود، هنگامی که موسی از درخت نغمه توحید می شنید! مست و شیدا بود و غرقه در حیرت! او ظرفیتی یافته بود که گوش دلش نغمه خداوند را از درختی یا بوته ای که شعله می کشید می شنید. خداوند با همان پرسش ساده، موسی را به خود آورد. او با همان زبان ساده شبانی اش شروع کرد از عصایش سخن گفتن… ان هم به تفصیل! امام فخر رازی در تفسیر کبیر نکته بسیار پر لطفی نوشته است: خداوند به عصای موسی نظر کرد، عصایش اژدها شد و جادوی جادوگران را بلعید؛ اگر خداوند به قلب ما نظر کند ما هم از جادوی نفس اماره که همانند اژدهاست رهایی می یابیم! خداوند با سخن گفتن از عصا، موسی را از آن دهشت حیرتناکش برون آورد. برخی مفسران همانند ابن کثیر (د. ۵۹۷ ه) بر موسی خرده گرفته اند، که چرا این قدر حرف زده است!
ابن عربی نوشته است: خداوند با گفتگوی از عصا موسی را به عالم شهادت توجه داد، آنگاه او را آماده کرد تا جهانی دیگر، جهانی ماورای حس و شهادت را تجربه کند. اما! لطیفترین تفسیر از آلوسی ست. علامه طباطبایی هم تقریبا نظر الوسی را گرفته و بسط داده است. با نگاه آلوسی و طباطبایی آیه، اشارت ها و لطائفش آشکار شده است.
آلوسی ( د. ۱۲۷۰ه) در تفسیر روح المعانی نوشته است:موسی گفتگو را به درازا کشاند تا از گفتگوی با خداوند بیشتر لذت ببرد! کدام لذتی شادمانه تر از گفتگوی با محبوب و معشوق؟ علامه نوشته است: موسی در مقام مناجات و سیر به سوی خدای معشوق و محبوب بود، از این رو پاسخ را طولانی کرد!
از این رو، گفتگوی موسی با خداوند را برخی صورت بندی ایجازگونه ای کرده اند: ذکر المحبوب محبوب!
این گفتار صمیمیانه و دوستانه خداوند با موسی، شما را به یاد همان گفتگویش با محمد پیامبر ما نمی اندازد، که به او گفت: به جان تو! و چشمانم به توست!
و خدایی که در این نزدیکیست
لای این شب بوها
پای آن کاج بلند
روی آگاهی آب
روی قانون گیاه

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (7)