نقد تحریف سخن و سلوک امام خمینی (۴۰)

(۲)
شوروی

در جنگ عراق علیه ایران، شوروی مهمترین تأمین کننده سلاح برای عراق بود. نیروی هوایی عراق متکی بر هواپیماهای جنگنده و بمب افکن و هواپیماهای سوخت رسان شوروی بود. نیروی زمینی به تانک های روسی مجهز بود. تمامی موشک هایی که عراق در جنگ موشکی علیه ایران استفاده کرد، موشک های فراگ ۷ و اسکاد روسی بود که با هدایت کارشنانسان نظامی شوروی که ظاهرا شرکت های خصوصی طرف قرارداد عراق بودند، به سوی شهر های ایران شلیک شد. شاید نگاهی شتابزده به تنوع و حجم کمک های شوروی به عراق، که البته بهای ان را دولت عراق و همپیمانان عرب سخاوتمندانه پرداخت کردند، شمایی از واقعیت را نشان دهد:
موشک:
۳۵۰ موشک‌های زمین به زمین از نوع اسکاد
تانک:
۴۰۰ تانک تی - ۵۵
۱۰۰۰ تانک تی- ۶۲
۵۰۰ تانک پیشرفته تی -۷۲
هواپیمای جنگی:
۷۰ فروند میگ- ۲۱
۷۰ فروند میگ-۲۳
۲۵ فروند میگ - ۲۵
۲۵ فروند میگ- ۲۹
۴ روند هواپیمای سوخت رسان توپولف-۷۲
۷۳ فروند سوخو- ۲۵
۵۰ فروند سوخو -۱۷
۵۰ فروند هلی کوپترهای توپدار-میل ۲۵
به نظر می رسد دیگر بیشتر از این شوروی نمی توانست به عراق کمک کند! وقتی چنین حجم کمکی را می بینیم؛ بعید به نظر می رسد که صدام حسین با دولت شوروی برای حمله به ایران مشورت نکرده باشد، چنان که پیش از آغاز جنگ طارق عزیز در روز ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰، یعنی یک هفته پیش از آغاز حمله عراق به ایران، به مسکو رفت و در مورد نیازهای تسلیحاتی
عراق گفتگو کرد.
شهرستان دزفول به دلیل موقعیت استراتژیک، بیش از دیگر نقاط ایران مورد اصابت موشک و بمباران و گلوله های توپ قرار گرفت. در وقت موشک باران دزفول به همراه نماینده دزفول در مجلس شورای اسلامی اقای احمد زرهانی به دزفول رفتم. شهر ویران بود. خانه ها تخریب شده بود، موشک ها گودال های بزرگی ایجاد کرده بود. از سوی دیگر در چهره مردم آثار اندوه بود و سکوت، اما نشانی از شکست یا نومیدی نبود. بینید کدام شهر می تواند در برابر چنان فشار طاقت فرسای کوبنده ای بایستد و مقاومت کند؟
در طول هشت سال جنگ، ۱۷۶ موشک غول پیکر «فراگ ۷» و «اسکاد» به شهر دزفول اصابت کرد. هواپیماهای بمب افکن عراق ۴۸۹ بمب و راکت بر سر مردم دزفول فرو ریختند. آتشبارهای ارتش عراق با شلیک ۵۸۲۱ گلوله توپ نقاط مختلف شهر را ویران ساخت.
حدود ۱۹۵۰۰واحد مسکونی، تجاری، آموزشی و مذهبی بین ۲۰ تا ۱۰۰ درصد ویران و به تلی از خاک مبدل شد. مردم دزفول با تقدیم ۲۶۰۰ شهید، ۴۰۰۰ جانباز، ۴۵۲ آزاده سرافراز و ۱۴۷ مفقود و جاویدالاثر حماسه مقاومت و پایداری را در تاریخ درخشان انقلاب اسلامی ایران جاودان ساخت.
چرا شوروی با تمام توان و امکان در جنگ عراق علیه ایران در کنار عراق ایستاد؟ محی الدین مصباحی در تحلیل و تفسیر رویکرد شوروی، به دو سرفصل استراتژی تدافعی شوروی و نیز استراتژی تهاجمی اشاره کرده است. از سویی شوروی نمی خواهد هم پیمانش دولت عراق، در برابر کشوری که در بلوک امریکا و غرب بوده است، شکست بخورد. با پیروزی ایران سه اتفاق نا پسندیدنی برای شوروی می افتاد. عراق را به عنوان هم پیمان از دست می داد. مرزهای جنوبی اش به دلیل قدرت ایران آسیب پذیر می شد. پیروزی ایران بر شرایط افغانستان که در اشغال شوروی بود و نیز بر جمعیت ان وقت ۶۰ میلیونی مسلمانان شوروی تأثیر می گذاشت. در حالی که اگر عراق پیروز می شد، زمینه و ظرفیت لازم برای حضور بیشتر شوروی در خلیج فارس فراهم می گردید.(۱)
تفسیر شوروی از جنگ عراق با ایران، متکی بر سوء محاسبه جدی بود. ایران با پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی دیگر در بلوک غرب و امریکا نبود. گرچه با اشغال افغانستان توسط شوروی نیز مخالف بود و به تجهیز مجاهدان مسلمان افغانستان به ویژه در شمال افغانستان پرداخت. همه کشورهای اسلامی حتی عراق از اشغال افغانستان حمایت نکردند. نکته دوم، عراق چنان که شوروی می پنداشت، به تغییر رویکرد در برابر شوروی دست زده بود. با فرانسه قرارداد نظامی و خرید هواپیما امضا کرده بود. فرانسوی ها پایگاه اتمی اوزیریک را برای عراق ساختند. البته فرانسوی ها که در تجهیز نیروگاه های هسته ای و ساخت بمب اتمی در اسرائیل نقش تعیین کننده داشتند، بعداً نقشه های نیروگاه اوزیریک را به اسرائیل دادند تا با دقت بمباران کند! صدام حسین در تصفیه ای خونین تمامی عناصر شاخص حزب کمونیست عراق را اعدام کرده بود. دو گانگی سیاست شوروی را می توان، در این رویکرد مشاهده کرد. عراق را از نظر نظامی و تجهیزاتی تأمین می کرد، البته برای ایران هم نامه می نوشت. کیومرث صابری در ستون دو کلمه حرف حساب، موضع لغزنده و شکننده یا پریشان شوروی را دستمایه طنز « میخ نمره ۲/۵ » کرد. مضمون به روایت نورالدین کیانوری این بود، که شوروی به عراق میگ ۲۵ نداده است. میخ نمره ۲/۵ داده است! این طنز کوتاه تاریخی طولانی را به همراه داشت.
محی الدین مصباحی سه دوره را در تبیین رابطه نظامی -سیاسی شوروی و عراق مطرح کرده است:
دوره ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۲، بیطرفی سختگیرانه
دوره ۱۹۸ تا ۱۹۸۴ گرایش به سمت عراق
دوره ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۶ حمایت فعال
اگر این نحوه تقسیم بندی و تحلیل را بپذیریم، این تحلیل گواه است که شوروی هم مثل آمریکا، وقتی می بیند کفه جنگ به نفع ایران سنگین شده است، از عراق حمایت فعالانه و آشکار می کند. به نظرم از آغاز تا پایان جنگ، استراتژی شوروی حمایت از عراق بود، وانمود کردن بیطرفی و یا موافقت با ارسال برخی مهمات جنگی به ایران، تاکتیک بود.

پی نوشت:
******
(۱) Mesbahi M. (1989) Soviet Policy towards the Iran—Iraq War. In: Jacobsen C.G. (eds) Soviet Foreign Policy. Palgrave Macmillan, London. https://doi.org/10.1007/978-1-349-11341-5_10

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)