افغانستان، شکست امپراتوری؟ (۴۲)


اشغال افغانستان توسط ارتش امریکا و ناتو

شاید بتوان سخن ریچارد هالبروک، نماینده ویژه آمریکا در افغانستان و پاکستان در زمان باراک اوباما، از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۰ ( هالبروک در همین سمت بود که درگذشت.) را، سخنی به عنوان معیار سنجش برای داوری حضور آمریکا و اشغال افغانستان و جنگ با مردم افغانستان، تلقی کرد:
« به نظر می رسد ما در سرزمینی اشتباهی، با دشمنی اشتباهی می جنگیم!» گویی سایه ای از تابلویی است، که جلال الدین بلخی در دفتر اول مثنوی تصویر کرده است:
مرغ بر بالا پران و سایه‌اش
می‌دود بر خاک پران مرغ ‌وش
ابلهی صیاد آن سایه شود
می‌دود چندانک بی‌مایه شود
بی‌خبر کان عکس آن مرغ هواست
بی‌خبر که اصل آن سایه کجاست
تیر اندازد به سوی سایه او
ترکشش خالی شود از جست و جو
ترکش عمرش تهی شد عمر رفت
از دویدن در شکار سایه تفت
اتحاد شوروی ده سال و آمریکا بیست سال، در افغانستان به دنبال شکار سایه بودند. سایه شاید مناسب ترین تمثیلی باشد که می توان برای شیوه جهاد مجاهدان افغانستان از هر گروه و طایفه و مذهب و زبان به کار برد. آنان با شوروی و امریکا به عنوان ارتش کلاسیک و یا سنتی که پایگاه های مشخصی داشته باشد. نیروی هوایی داشته باشد، نجنگیدند. گروهی از ژنرال های امریکایی که همگی سابق تحصیلات اکادمیک داشته اند و هر کدام مدتی در افغانستان، در دوران اشغال در خدمت ارتش آمریکا بوده اند و نیز سفیر سابق آمریکا در افغانستان، با نظارت و ویرایش آرون اُ کنل، کتابی در باره جنگ آمریکا با افغانستان و یا در افغانستان در سال ۲۰۱۷ منتشر کرده اند، کتاب از جهت تحلیلی و کوشش برای درک واقعیت امر، کم نظیر است. در سنجش نحوه تقابل آمریکا و مجاهدان در افغانستان ، آمده است:
« نخستین قاعده جنگ این است که دشمنت را بشناسی، توانایی ها و ضعف هایش را، دارایی ها و کمبودهایش را. قاعده دوم شناخت خودت است. تا بدانی با توانایی های خود چگونه می توانی به اهداف برسی… در افغانستان آمریکا قاعده و استراتژی مشخصی را دنبال نمی کرد. جنگ را درست اداره نمی کرد. نسبتی بین وسایل و ابزار و اهداف نبود. وسایل و نتیجه به نحو چشمگیری با هم عدم تطابق نداشتند. نه پول، نه تکنولوژی، نه نیروهای نظامی، نتوانستند پیروز بشوند.» (۲)

«تا سال ۲۰۱۱ بیش از ۱۰۰/۰۰۰ نفر از ارتش آمریکا در افغانستان بودند. ۴۰/۰۰۰ نفر هم از هم پیمانان، در همان سال آمریکا ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه کرد. یعنی در هر ساعت ۱۱ میلیون دلار، برای مقابله با مردمی که تفنگ های قدیمی دارند و بمب های دست ساز و خانگی! آمریکا پیشرفته ترین ابزار جنگی را در این جنگ به کار گرفت. هواپیماهای شناسایی کنترل از راه دور، هلی کوپترهای توپدار…با ارتشی که بهترین آموزش ها را دیده بود. بهترین وسایل جنگی را در اختیار داشت. هیچ یک از این داشته ها یا داده ها موجب پیروزی نشد و یا شکست را تبیین نمی کند.» (۳)
جنان که می دانیم، هنگام خروج کامل ارتش امریکا و ناتو و هم پیمانان از افغانستان، جو بایدن اعلام کرد، که در دو دهه گذشته، آمریکا در افغانستان سه هزار میلیارد دلار هزینه کرده است، یعنی به تقریب روزی ۳۰۰ میلیون دلار. البته بایست به این نکته بسیار مهم توجه داشت، که بیش از نود درصد این مبلغ به کمپانی های امریکایی تولید کننده اسلحه و مواد مصرفی و غذایی و پوشاک، و نیز به عنوان حقوق ماهیانه و فوق العاده های مأموریت در منطقه جنگی به پرسنل ارتش آمریکا پرداخت شده است. اگر میسر بود و جستجویی در شرکت های طرف قرار داد در حوزه های مختلف صورت می گرفت، آن گاه نام و نشان بسیاری از نظامیان و ژنرال ها و سیاستمداران امریکایی به عنوان افراد طرف قرار داد مشخص می شد. برغم تمامی هزینه ها و توانایی نظامی آمریکا به عنوان سوپر ابر قدرت و حضور ناتو و نیز همراهی پانزده کشور دیگر، که عضو ناتو نبودند و حضور دو دهه در افغانستان، با دقت می توان از تعبیر شکست امپراتوری در افغانستان استفاده کرد. شاید بهتر از هر کس دیگری اظهارات لوید استین وزیر دفاع امریکا و مارک میلی رذیس ستاد ارتش امریکا و ژنرال فرانک کنت مکنزی، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی امریکا در نشست روز سه شنبه ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۱، یعنی درست در حال و هوا و بحبوبه خروج آمریکا از کابل، در روزها و ساعاتی که چشم دنیا به فرودگاه کابل دوخته شده بود، این سه شخصیت کلیدی نظامی امریکایی در جلسه استماع کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا به ادای شهادت پرداختند. در این اظهارات، موضع و سخن معیار وجود دارد، موضع و سخنی که ژنرال مارک میلی، با صراحت و بدون هیچگونه پرده پوشی بیان کرده است: « ما در افغانستان شکست راهبردی خوردیم.» همین جمله را خبرگزاری آسوشیتد پرس در گزارشی که توسط رابرت برنز و لولیتا بالدور، از جلسه استماع فراهم شده بود، تیتر اول کرده بود. (۴)


پی نوشت:
******
(2) Ibid, P 23
(3) Ibid, P 11
(4) https://apnews.com/article/joe-biden-bombings-kabul-taliban-terrorism-d1c939fc224a988dc6117ae4a70840e6

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)