ماه محرّم


امروز نخستين روز ماه الهام بخش و زندگی ساز محرّم است. با دعای عرفه امام حسین عليه السلام در حال و هوای عرفان نظری امام حسین قرار گرفتیم. محرم و عاشورا، عرفان عملی اوست. آن چه در عرفه بر زبانش جاری شده بود و با کلمه بیان کرده بود، در عاشورا با خون بر صحرای كربلا نقش زد و به تعبیر درخشنده اقبال لاهوری:
نقش الّا الله در صحرا نوشت
سطر عنوان نجات ما نوشت
رمز قرآن از حسین آموختیم
ز آتش او شعله ها اندوختیم
عاشورا مکتب عشق و انسانیت و پاکی و پارسایی و ایمان و یقین یافته است. عاشورا تجلّی توحيد است و نجات و آزادی و نیز شناخت قرآن و: «آتشی که نمیرد، همیشه در دل ماست»

هلال ماه محرم كه می تابد، چنین حال و هوایی دارد. یادش گرامی در غروب روز ۲۹ اردیبهشت ۱۳۷۵ که مصادف با ۲۹ ذی الحجه بود، به همراه دوست یگانه سید محمود دعایی در ساحل دریا در بندر طرطوس سوريه قدم می زدیم. چشمش به هلال شب اول ماه محرم افتاد. روایت او را بعداً به عنوان مقدمه ای تازه بر کتاب« پیام آور عاشورا» نوشتم:
« رفیق شفيق درست پیمانی به افق اشاره کرد و با مهر و اندوه گفت: هلال ماه محرم! اللهم صل علی محمد و ال محمد، برقی از اشک در چشمانش درخشید و هاله ای از غم چهره اش را پوشاند. ساعتی پیش کوشیده بودیم غروب خورشيد را در دریا بنگریم، انگار خورشید در دریا پرپر شد و حالا هلال ماه محرم و شفق در یکدیگر آمیخته شده اند…» (۱)
آیت الله ميرزا جواد ملکی تبریزی، در کتاب پر لطف « المراقبات» كه با مقدمه علامه سيد محمد حسين طباطبایی منتشر شده است. علامه در مقدمه خود، کتاب مراقبات را، دریایی که نمی توان عظمت و شگفتی آن را سنجید و کتابی که به اعتبار اعتلایش نمی توان به اوج آن دست یافت، وصف کرده است.
میرزا جواد ملکی تبریزی وقتی به تبیین ماه محرم می رسد، می گوید، « شایسته است، دوستداران محمد و آل محمد، به حکم ولایت و وفا و ایمان به خداوند علیِّ عظيم و رسول کریم، احوالشان در این دهه نخست ماه محرم دگرگون باشد، آثار اندوه و حسرت و درد در دل ها و سیمایشان پدیدار باشد… در ماه محرّم، حال و روزی متناسب با همین ماه پیدا کنیم. گویی کودکانم در خانه متوجه فرا رسیدن ماه محرم می شدند. کسی به آن ها چیزی نگفته بود. گویی جنس زمان متفاوت می شود.» (۲)
رحمت و رضوان خداوند بر مرحوم حاج یدالله صفدر زاده حقیقی، سال ها پیش در ماه محرم در اصفهان مهمانش بودیم. قرار بود فرش «دنیای ماهی ها» را ببینیم. گفت، در ماه محرم و صفر، شیرینی و شکلات وارد خانه ما نمی شود. فرش «ثارالله» که گنجینه ای از هنر و صفا و لطف و ظرافت است، با طرح استاد فرشچیان و استاد رشتیان، و با همت ایشان و کار کارستان بافندگانی که در تمام مدت با وضو پشت دار قالی نشستند. نقشی ماندگار از مكتب عاشورا در تاریخ هنر ایران ثبت شد.
روزگاری صدام حسین و حزب بعث در عراق گمان می کردند، می توانند آفتاب عاشورا و مکتب امام حسین را خاموش کنند. وقتی در سال ۱۳۵۳ عزاداری عاشورا و محرم را به بهانه ترويج خرافات ممنوع کردند. جمعیت عظیمی از مردم در نجف و كربلا به خیابان آمدند و فریاد زدند:
یا صدام قل للبکر
ذکر الحسين ما ینکر
ای صدام به حسن البکر بگو، یاد حسین فراموش نمی شود!
چنین است! صدام و حزب بعث رفتند و محرم و عاشورا باقی ماند و راه پیمایی اربعين تبديل به پدیده ای جهانی و تاریخی شد. این چراغی است که در همه خانه های ما می سوزد. مثل نام های اهل بیت که مثل ستاره در خانواده ها می تابد و جاری است. محرم مثل باران است که تاریکی و غبار را می زداید و می شُویَد و می برد. اشکی که در ماه محرم از چشمان مردمان، به ویژه در آینه چشمان زلال و با صفای کودکان و جوانان می درخشد، مایه و بنیاد زندگی است. محرّم همان رنگ خداست! و کدام رنگ آمیزی از رنگ آمیزی خداوند زیباتر و درخشنده تر؟
پی نوشت:
*****
(۱) سید عطاءالله مهاجرانی، پیام آور عاشورا، تهران، امید ایرانیان، ۱۳۹۴، ص یک
(۲) الحاج ميرزا جواد آقا ملکی تبریزی، المراقبات، بیروت، دار الاعتصام، بی تا، ص ۲۵ و ۲۶
******
روزنامه اعتماد، شنبه ۸ مرداد ۱۴۰۱


سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)